24 apr 2026
Chinese platforms rukken snel op in de Europese winkelstraat, vaak zonder dat we het doorhebben. En dat kan uitgroeien tot een strategische kwetsbaarheid. Dat schrijft NSC-Europarlementariër Dirk Gotink in De Volkskrant.
Op 6 april publiceerde de Chinese overheid nieuwe richtlijnen voor haar e-commercesector, gericht op grensoverschrijdende handel en internationale afstemming. Ik kwam op dat moment terug uit Beijing, waar ik als onderdeel van een Europese delegatie dagen had doorgebracht in gesprek met grote Chinese platforms als Shein, Temu en AliExpress. Toeval? Misschien. Maar het voelde als een boodschap.
Wij gingen er naartoe met een duidelijke missie: de tsunami aan producten die onze markt opkomt en niet aan onze wetten voldoen moet stoppen. Onze gesprekspartners wekten zorgvuldig de indruk dat ze onze zorgen serieus namen. De gesprekken waren beleefd en professioneel. Men erkende dat er Europese zorgen zijn en beloofde betere naleving van Europese regels. Precies op de dag dat onze delegatie vertrok, verscheen het beleidsdocument over de e-commercesector. Fraaie timing.
Buitengrens
Tegelijkertijd was duidelijk dat we de Chinese overheid of de bedrijven moeilijk kunnen verwijten dat wij onze eigen markt zo slecht beschermen. Waar heel veel aandacht gaat naar onze buitengrens voor mensen, hoor je te weinig over onze grens voor goederen. Aan de grens moeten onze wetten worden gehandhaafd. Toen we vooral exporteerden en onze bedrijven leiders waren op wereldmarkten, maakte dat nog niet veel uit. Maar de rollen zijn nu omgedraaid: bedrijven die in China zijn groot geworden staan klaar om de wereldmarkten te bestormen, vaak met zeer concurrerende producten. We zien het al met de elektrische auto’s, maar het gaat op heel veel meer plekken zichtbaar worden in ons dagelijks leven.
Een voorbeeld van een sector waarin China zijn voetafdruk gaat vergroten is de consumentenelektronica. Het bedrijf JD.com is een van de grootste e-commercebedrijven ter wereld, terwijl de meeste Nederlanders er waarschijnlijk nog nooit van gehoord hebben. Ze willen nu de Europese markt op met hun Europese tak JoyBuy. JD.com staat op het punt om het moederbedrijf van de duizend winkels van MediaMarkt en Saturn, het Duitse Ceconomy, over te nemen voor slechts 2,2 miljard euro.
JoyBuy
JoyBuy, sinds 2025 onder deze naam actief in Nederland, voelt aan als een start-up. Dat is het niet. De omzet van het moederbedrijf JD.com in China is vergelijkbaar met die van Amazon in Europa, de absolute marktleider. Voor wie twijfelt aan de groeikracht: kijk naar Temu. Gestart in 2022, inmiddels meer dan honderd miljoen maandelijkse gebruikers in Europa en sneller gegroeid dan welk Europees platform dan ook. De sleutel was niet innovatie alleen, maar ook de schaalgrootte en staatsgebonden financiering van de Chinese moedergroep Pinduoduo. JoyBuy volgt hetzelfde model. Daarom heb ik de Commissie opgeroepen om een onderzoek te starten naar deze overname.
Wat mij nog het meest zorgen baart ten aanzien van deze ontwikkeling, zijn onze data. Chinese bedrijven zijn wettelijk verplicht om op verzoek gegevens te delen met de Chinese overheid. MediaMarkt bedient miljoenen Europese huishoudens, ruim 100 miljoen klantencontacten per jaar in Nederland. Italiaanse autoriteiten identificeerden bij deze overname al gegevens van ruim 21 miljoen consumenten. Extrapoleer dat naar de hele Europese Unie, en de persoonlijke data van meer dan honderd miljoen EU-burgers staat op het spel. In een wereld waarin onze apparaten steeds meer verbonden en AI-gestuurd zijn, betekent controle over die distributiekanalen toegang tot een onvoorstelbare hoeveelheid persoonlijke en economische informatie.
Strategische afhankelijkheden
Daar komt bij dat JD.com’s geïntegreerde logistieke model, van inkoop tot levering binnen één platform, geleidelijk onafhankelijke Europese spelers zal verdringen. Ze hebben nu al welgeteld zestig magazijnen en depots in Europa en verdere uitbreiding is aanstaande. Strategische afhankelijkheden in de aanvoer van cruciale producten zijn dan een reële bedreiging voor onze economische veiligheid. Europa staat open voor buitenlandse investeringen, en terecht, maar openheid vereist wederkerigheid. Europese retailers betalen belasting, volgen arbeidswetten en ontvangen geen zachte staatsleningen. Wie op onze markt wil spelen, moet dat op gelijke voet doen.
De overname van Ceconomy is geen geïsoleerde transactie, maar een voorbode van wat komen gaat: een systematische, kapitaalkrachtige opmars van Chinese platforms in de kern van de Europese economie. Als we nu niet de regels van het spel in Europa veel scherper maken, tekenen we een stilzwijgend akkoord met een toekomst waarin onze data, onze toeleveringsketens en onze digitale infrastructuur steeds verder buiten Europese controle vallen.
Dit jaar is het Chinese Jaar van het Paard. Als dat maar geen trojaans paard wordt voor de Europese economie.
