22 mei 2026
In Nederland worden al decennialang te weinig kinderen geboren om de bevolking op peil te houden zonder migratie. Dat is een demografische crisis, zegt evolutionair psycholoog Mark van Vugt. Toch wordt er nog niet openlijk over deze crisis gesproken. ‘Er is best wel wat weerstand als politici zoals Pieter Omtzigt dit een keer zeggen.’
Al ruim vijftig jaar worden in Nederland niet genoeg kinderen geboren om de bevolking op peil te houden zonder migratie. Er is sprake van een demografisch crisis, zo waarschuwt professor evolutionaire psychologie Mark van Vugt in de WNL-podcast Onze Eeuw. In Singapore, Japan en Zuid-Korea is het probleem zo urgent dat er wél openlijk over gesproken. In Nederland lukt dat nog niet, ziet Van Vugt.
In eerste instantie zie je dat er best wel wat weerstand is als politici als Pieter Omtzigt dit een keer zeggen.
Pieter Omtzigt kaartte de demografische crisis aan in zijn H.J. Schoo-lezing in 2024. Daarin dron hij aan op aandacht voor demografie en gezinsvorming. Dit omdat het dalende geboortecijfer op lange termijn grote economische en geopolitieke gevolgen heeft. Pieter Omtzigt werd vervolgens verketterd, merkt Van Vugt op. ‘Er was een negatieve connotatie met het aanstippen van dit probleem.’
Complex probleem
De demografisch crisis is een complex probleem, zei de professor vorige week tegen WNL. ‘Niet alleen psychologen houden zich hiermee bezig. Sociologen, economen en demografen zijn allemaal geïnteresseerd in dit probleem en we moeten samenwerken om het op te lossen.’
Van Vugt noemt tal van oorzaken, waaronder het gebrek aan voorbeelden en rolmodellen voor jonge mensen. Ook leidt het uitstellen van kinderen tot latere leeftijd (nu gemiddeld 30,4 jaar voor Nederlandse vrouwen) uiteindelijk tot minder kinderen. Daarnaast geven jonge mensen liever prioriteit aan hun loopbaan of andere activiteiten. Verder blijkt dat sommige jonge mensen het moeilijk vinden om een partner te kiezen.
Bekijk het hele interview van WNL met evolutionair psycholoog Mark van Vugt hier terug(
Pieter Omtzigt: 'We hebben heel lang het debat over demografie vermeden'
'We hebben heel lang het debat over demografie vermeden. En dan vooral het debat over het lage geboortecijfer in Europa en nu ook in delen van Oost-Azië. We kunnen dat niet blijven doen. Zaken als ontoereikende huisvesting belemmeren jongeren hun eigen leven te leiden. Maar ook over de bredere gevolgen zullen we snel een debat moeten aangaan.'
